Soldan sağa: Temsili resimler. Hacım Sultan, Sarı Saltuk ve Hünkar Hacı Bektaş Veli

HACIM SULTAN

ESİRİ BABA

SADIK BABA

MOLLA BEKTAŞ

Genel anlamda Alevilik-Bektaşilik

Aleviler ve ibadet

Alevi-Bektaşi Yolunda inaç ve gelenekler

Alevilere samimiyetten uzak yaklaşım

Alevi-Bektaşi Bağlantısı

Muhammed Ali soyu On İki İmamlardan ve onların yakınlarından gelmiş ve temsil ettikleri inanç bu yoldan İslam dünyasının her tarafına dağılmıştır.

İmam Ali Rıza, kardeşi İbrahim Mükerrem Mücad ve yakınlarının Horasan’a yerleşmeleri ile, o çerçevede Muhammed-Ali soyundan bir topluluk oluşmuştur.

Özellikle Mükerrem Mücab’ın 816 yıllarında Horasan’a bir daha ayrılmamak üzere yerleşmesi bu olaydan dört yüz otuz yıl sonra Hacı Bektaş Veli’nin dünyaya gelmesi, Alevi-Bektaşi bağlantısını oluşturan olaylar zincirinin bir düğüm noktası olmuştur. Hacı Bektaş Veli ile beraber insanlık aleminin tanıyacağı yeni inanç sisteminin, yeni doktrinin, Alevilikle bütünleşme ölçüsündeki bağlantısını, Hacı Bektaş Veli’nin Muhammed-Ali soyundan gelmesi ile izah etmek münkündür.

Bazılarınca, Horasanlı bir Türk büyüğü olarak tanınan Hacı bektaş Veli’nin soyunun On iki İmamlara çıkması yadırganmakta, hatta bu konuda kuşku duyulmaktadır.

Kim ne düşünürse düşünsün, tarihi olaylar ve belgeler ve soydan soya gelen bilgiler, menkabeler, nefesler Hacı Bektaş Veli’nin On İki İmam soyundan geldiğini kesin bir biçimde ispatlamaktadır.

Türkistan çevresini ve halkını sevmiş, oraya temelli olarak yerleşmiş, orada 431 yıl oturmuş  ve on kuşak geçirmiş bir aileden gelen Hacı Bektaş Veli’nin Türk olması, Türk hars ve kültürünü beraber getirmesi kadar doğal bir şey olamaz. Bu gün ülkemizde yaşayan ve Türklüklerinde hiç kuşku olmayan milyonlarca insanın on kuşak önce nereden geldikleri, soylarının nereye bağlı olduğu bellimi dir? İnsanların kişi olarak, ilk varoldukları güne kadar soylarını izlemek olanaksız ve gereksizdir. Hacı Bektaş Veli’nin doktorininde humanizme açık bir islam-Türk uygarlığının sentezlenmiş olması, gerçek durumu ve luzümlu olan bilgiyi yeteri kadar açıklamaktadır.

Hacı Bektaş Velinin ilkelerinde Türk kültür ve geleneklerinin ağırlığı açıkca görülmektedir. Bununla beraber, temelde insanları eşit sayan ve inananları kardeş kabul eden İslam’ın esaslarını, Türklüğe has hasletlerle ustaca birleştirmiştir. Bazı kurallarda, çağın gelişimine ve yaşantısına paralel reformlar gerçekleştirmiştir. Ancak ilkelerde, İmam Ali’den gelen İslam felsefesine sıkıca surette bagıntı vardır. Başka bir deyimle Bektaşilik  Alevilik temeli üzerine oturtulmuş, giderek hars ve kültür birliğinin etkisi, insanlığın yücelmesine yönelik reformların benimsenip uygulanması ile Alevilik-Bektaşilik inancı, birbirinden ayırmaya olanak bulunmayacak şekilde bütünleşmiştir. Hacı Bektaşi Veli’nin On İki İmam soyundan, Ali soyundan gelmiş olması da Alevi Bektaşilerin O’nun adında birleşmelerini sağlamaıştır.

Tabi Hacı Bektaş Veli’ye duyulan bu sevgi ve bağlılık yeryüzündeki tüm Alevileri kapsamaz. Hacı Bektaş Veli adından, O’nun yolundan ve gerçekleştirdiği reformlardan habersiz çok sayıda Alevi vardır. Örneğin, Irak veya İranda yaşayan Aleviler Hacı Bektaş Veli’yi bilmedikleri gibi, kadının pece arkasında ve sosyal yaşantı dışında tutulması, kız ve erkek kardeşlere eşit hak tanınmaması, içkinin kesin biöimde yasaklanması, saz çalınıp nefes söylenmemesi gibi Arap geleneklerini de sürdürmektedirler.

Kaynak kitap,: Hünkar Hacı Bektaşi Veli ve Alevi-Bektaşi Yolu

Yazarı: Ali Celaleddin Ulusoy

 Akademi Matbaası

Hacıbektaş 1986

başadön