Soldan sağa: Temsili resimler. Hacım Sultan, Sarı Saltuk ve Hacı Bektaş Veli
Yakın zamana kadar, Hacı Bektaş Veli dergahından icazet alarak dedelik misyonunu sürdüren dedelerimizin en sonuncusu Ali Dede'dir (Çil Ali Dede Olarak tanınır).
1982 yıında rahmetli olana kadar dedelik görev ve sorumluluklarını Ali Özkoluaçık Dede üstlenmiştir.
Gerek taliplerince ve gerekse de ülke çapında sevilen ve sayılan Ali Dede'nin yerini büyük yeğeni İbrahim Yıldırım doldurmaya ve geleneği devam ettirmeye çalışmaktadır.
Her Muharrem ayında Sancak, İbrahim Dede tarafından inananlara ve ilgi duyanlara açılmakta ve lokma dökülmektedir.
Hacım Sultan Koluaçık Alevi-Bektaşi velilerinden olmasına rağmen pek tanınmaz. Ancak şunu söyleyebiliriz ki; Hacı Bektaş Veli velayatnamesin den sonra ikinci Velayatnamedir. Bugün Hacım Sultan soyundan gelen evlatlarının sayısı binleri aşmıstır. Uşak'dan sonra (muhtemelen) Malatya Karaca Köyüne yeşleştikleri, buradan çeşitli nedenlerle, Malatya Basak, Güvenç, Kınık köylerine ve Fethiye Beldesi'ne dağılmışlardır.
Muhtemelen kıtlık dolaysıyla, Karaca Köyü'nden ayrılan Veli Dedemizin oglu Baboğ ( Seydahmed-Molla Ahmed) Maha (Vahap ) Hekimhan-Basak köyüne Makam ve mekan tutmuşlardır. Baboğ Dede'nin büyükoğlu Haydar ayrılarak Kınık köyüne yerleşmiştir.
Hacım Sultan Koluaçık hakkında bilgileri sadece Hacım Sultan Menkıbesi.Veleyatnamesi ( Hacım Sultan ve marifetlerini anlatan kitap ) ve onun soyunu sürdüren Dedelerin elindeki bilgi ve belgelerden biliyoruz. Bakınız Hacım Sultan hakkındaki yazıya.
Teslim Taşı
Anadolu "Alevilerin" Seçeşmesi, Hacı Bektaş Veli dergahına bağlı Hacım Sultan Ocağı: Malatya ilinin Hekimhan ilçesine bağlı Basak köyündedir. Tahminen bin yediyüzlü yılların sonlarına doğru Malatya merkeze bağlı Karaca köyünden göçüp Basak köyüne yerleşen dedelerimiz yaşamlarınına ve faaliyetlerine buradan devam ettirmişlerdir. Karaca köyüne nereden ve ne zaman geldikleri ne kadar kaldıkları ise belirsizdir. Yazar ve araştırmacı Hamza Aksüt ten aldığımız bilgilere göre:
"...Ocağının ilk merkezi Karaca Köyü idi. Seydi Ahmet soyu olarak bilinirler. Onun soyundan Seyidi Durak adındaki bir kimse, Yazınhan-Karaca köyüne gelip yerleşmişler ve Ocak kurulmuştur.
Anlatılanlara göre , karaca köyündeki Seydi Ahmet'in oğlu Velinin oğulları, Baboğ ve Abdulvahap, daha önce taliplerin bulunduğu Basak köyüne gelip yerleşirler. Zamanla nüfüsu çoğalan Dedeler, Başkınık ve Güvenç köylerine yerleşirler. Dedelerin bir ara Gürün Mancılık köyüne yerleştiği, ancak daha sonra geri geldiği söylenmektedir.
Ocağın tarihi ile ilgili bu bilgileri veren Basak köyünden Garip Kolaçık Dede, Baboğ Dede'nin Basak'a gelişini en az 250 yıl öncesine dayandırıyor. Basak Dedelerinin advurma geleneginde değişik Baboğlar olabilir. Garip Dede'nin sözünü ettiği Baboğ Dede, eğer Sadık Baba'nın yetişmesinde büyük rolü olan Baboğ Dede ise, Molla Bektaş'ın şiirine göre 1844 yılında ölmüştür.
Sene bin ikiyüz altmış içinde
Azmetti kervanı Baboğ Dedenin
Firdevs-i alaya çekti göçünü
Cennettir vatanı baboğ Dedenin
Yine şiirden anlıyoruz ki, Baboğ Dede'nin Seyit, Halil, Ali, Kara, Kasım ve Haydar adlı çocukları vardı. Buna göre Baboğ Dede'nin 70 yaşında ,öldüğünü var sayarsak, Basak Dedelerinin Karaca'dan gelişi 1790 larda olmalıdır. Bu tarihten 230 yıl önce, 1560 Basak Köyü vergi listesinde Mustafa oğlu Seyid Ahmet oğlu bir kişiye rastladığımızı ayrıca belirtelim.
Hasan Çelebi çevresinde Ocağa bağlı köyler, Basak, Başkınık, Ardahan, Hacılar, Güvenç ve Dereköy. Bunun dışında Kars, Sivas, Kahraman Maraş ta talipleri vardır. Yazıhanın Karaca köyünde ve Fetiye kasabasında ( buradaki talip sayısı çok az) talipleri olan ocagın, Arguvan toprağında talipleri yoktur. Sivas -Gürün Yuva ( Bu köyde Sivas-Kangal -Dışlık kökenli Garip Musalı Ocağına bağlı dedelerde vardır) Sivas -Gürün Mancılık, Sivas-Gürün -Kulak köyleri ( Külah Yuvadan ayrılmış bir köydür ) Hacım Sultan Ocağına bağlıdır.
Elbistan Demircilik kasabası, Küçük Yapalak, Çıtlık köyleride bu Ocağa başlıdır. Elbistana bağlı her üç yerleşimde Türklük ve Dulkadırlı kalıntısıdır. Hacım Sultan Ocağının Kürt kökenli talibi yoktur.
....
Buraya kadar aldığımız alıntılar sayın Aksüt'ün araştırmaları Ocak ve Dedelerimiz hakkında önemli bilgileri vermektir. Ancak bilgilerin yeterli olmadığı ve bağlantı kopuklukları olduğunu belirtelim. Bu konuda belge ve bilgi toplamaya devam etmekteyiz. Belirtmeliyim ki; dedelerimizden Seydi Admet oğlu Hüseyinin 1560 Osmanlı vergi kayıtlarında Basak Köyünde kaydı bulunmaktadır. Buradan büyük olasılıkla dedelerimizinbu tarihlerde esas olarak, Karaca'da oturmalarına ragmen, Basak köyünde de kayıtları bulunmaktadır. Burayı uzun bir süre yaylalık olarak kullandıkları anlaşılmaktadır. 2 Mahmutun 1826 yeni Yeniçeri -Bektaşi ayaklanmalarını bastırması ve Tekke ve Dergahlarını yasaklayıp ( Uşak ili sınırları içerisinde bulunan Hacım Sultan Dergahı 1826 yılında kapatılmıştır) kapatması ve soruşturma ve zulme uğramaları sonrası, Malatya ya sürgün edilmeleri olası bir olaydır. Karacadan nisbeten resmi otoriteden daha uzak olan Basak köyüne göçmeleri münkündür.
Hacım Sultan Dergahı-Uşak Sivaslı -hacım Köyü
Hacım Sultan türbesi
Hacım Sultan Ocağının sürdürücüleri ve bağlı dedelerimiz , yasaklamalara rağmen Ocağı açık tutup - Sancak açma geleneğini hala dvam ettirdiklerini belirtelim.
Hacım Sultan torunlarından soldan saga, Ahmet Yıldırım, Hüseyin Yıldırım( hayattadır) ve Kasım Yıldırım.
Hacı Erdoğan Yıldırım, Basak Köyü Yazşenliği'nde Semah gösterisini sazı ve nefesleri- deyişleri ile yönlendirmektedir
.
Açıklayıcı notlar: Alevi -Bektaşi Kültürü ve inancının tanınması ve yeni kuşaklara iletilmesi amacı ile sitemizde, başta yakın büyüklerimiz olmak üzere ileri gelenleri tanıtmaya gayret edeceğiz. Bu bilgileri,önem ve değer vediğimiz araştırmacı yazarların eserlerinden aldık. Yazarlarımızı minnettar olduğumuzu bilmelerini isteriz. Yazıları sitemize koyarken izinlerine başvurma gereği duymadık. Şayet bu konuda kusur işledik isek hemen düzeltmeye hazır olduğumuzu bilmelerini isteriz.
Günümüzde genel olarak Aleviler olarak tanımlanan insanlarımızın yaşamları gelenek görenekleri inanç dünyaları ile ilgili araştırma ve yazıların yaygınlaşarak çoğaldığını göz önüne aldığımızda, okuyucularımızın bu türden bilgileri eleştirisel bir yaklaşımla okumalarını tavsıye ederiz. Yazılar, önce yazarlarını sanra da bizi bağlar. Dikkat edilirse bazıları için direk link vermeyi uygun bulduk.
Kendi araştırma ve kanaatlerimiz oluşana kadar bu yazılara yazarlardan her hangi bir itiraz gelmeyene kadar sayfalarımızda yer vermeye devam edeceğiz.
Basında çıkan haberler önemli açıklamalar
Alevilere samimiyetten uzak yaklaşım